Глава 1 Инкотермс 2020: правила для любого вида транспорта — полное руководство

فصل اول اینکوترمز ۲۰۲۰ شامل هفت ترم است که برای همه شیوه‌های حمل — ریلی، جاده‌ای، هوایی، دریایی و ترکیبی — قابل استفاده‌اند. این قواعد دقیقاً همان بخشی هستند که یک شرکت حمل‌ونقل ریلی بین‌المللی بیشترین مواجهه را با آن‌ها دارد؛ چون محموله ریلی تقریباً همیشه چند شیوه حمل را در مسیر خود ترکیب می‌کند.

چرا فصل اول برای حمل ریلی اهمیت ویژه دارد

حمل ریلی بین‌المللی از ایستگاه مبدأ تا ایستگاه مقصد انجام می‌شود، اما در عمل محموله معمولاً با کامیون به ایستگاه می‌رسد، در مرزها جابجا می‌شود و در مقصد دوباره با کامیون تحویل می‌شود. ترم‌های فصل اول این زنجیره چندوجهی را پوشش می‌دهند، در حالی که ترم‌های فصل دوم (FAS، FOB، CFR و CIF) فقط برای حمل دریایی و آبراه‌های داخلی طراحی شده‌اند.

فهرست هفت قاعده فصل اول

• EXW — تحویل در محل کار فروشنده؛ خریدار از همان‌جا مسئول همه‌چیز است.
• FCA — تحویل کالا به حمل‌کننده در نقطه‌ای که طرفین توافق کرده‌اند.
• CPT — فروشنده کرایه را تا مقصد پرداخت می‌کند، اما ریسک زودتر منتقل می‌شود.
• CIP — مانند CPT، به‌علاوه بیمه‌ای که فروشنده تهیه می‌کند.
• DAP — تحویل در محل مقصد، آماده برای تخلیه.
• DPU — تحویل در مقصد پس از تخلیه کالا.
• DDP — تحویل با پرداخت عوارض؛ سنگین‌ترین تعهد برای فروشنده.

ساختار هر قاعده: از A1 تا A10

هر ترم اینکوترمز ۲۰۲۰ از ده بند یکسان ساخته شده است. این ساختار یکسان باعث می‌شود مقایسه ترم‌ها ساده باشد: برای هر موضوع، فقط کافی است بند متناظر در دو ترم را کنار هم بگذارید.

نکته مهم: در همه ترم‌ها، بند A2 نقطه‌ای را تعیین می‌کند که ریسک از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود — و در ترم‌های CPT و CIP این نقطه با محل رسیدن کالا یکی نیست.

تفاوت فصل اول و فصل دوم

استفاده از ترم‌های فصل دوم در قراردادی که حمل آن صرفاً ریلی است، یکی از رایج‌ترین خطاهای قراردادی است و می‌تواند تفسیر مسئولیت‌ها را مبهم کند.

جدول انتخاب سریع

اشتباهات رایج در به‌کارگیری قواعد فصل اول

• نام بردن ترم بدون ذکر نقطه دقیق: عبارت «FCA ایران» بی‌معناست؛ باید ایستگاه یا ترمینال مشخص شود.
• فرض اینکه در CPT و CIP ریسک هم تا مقصد با فروشنده است.
• سپردن ترخیص صادرات به خریدار در ترم‌های D؛ در همه ترم‌های گروه D ترخیص صادرات وظیفه فروشنده است.
• انتخاب DDP بدون بررسی قوانین گمرکی و مالیاتی کشور مقصد.
• نادیده گرفتن هزینه تخلیه در DAP و انتقال آن به خریدار بدون توافق صریح.

جمع‌بندی

فصل اول اینکوترمز ۲۰۲۰ ابزار اصلی تنظیم قرارداد در حمل ریلی و ترکیبی است. انتخاب درست ترم به سه پرسش پاسخ می‌دهد: کالا کجا تحویل می‌شود، ریسک از کجا به خریدار می‌رسد، و هزینه‌ها و ترخیص گمرکی با کدام طرف است. در مقالات بعدی این مجموعه، هر یک از هفت ترم فصل اول را جداگانه و با جزئیات بررسی می‌کنیم.